Kumite mózgów (cz. 1)

          Wyprostowana sylwetka, wzrok skierowany przed siebie, szukający kontaktu z przeciwnikiem, dłonie formułujące się w pięści, głęboki wdech i wydech. Stoisz… czekasz na swój moment, chwilę, gdy otrzymasz sygnał wejścia na matę. Czujesz kontrolę, spokój, dreszczyk emocji, a może zimny pot spływający po plecach?  Shomen ni rei! Shushin ni rei! Otogai ni rei! Kamaete! Hajime! Zaczęło się. Ten krótki moment wyczekiwany od rana właśnie się rozpoczął, ale pojawia się znak zapytania – jak się skończy? Aka czy shiro? Czerwony czy biały?


          Dążenie do celu, jak również osiąganie mistrzostwa sportowego związane jest z nieustannym szlifowaniem formy, techniki i innych aspektów pod kątem rozwoju fizycznego, niezbędnych dla wymagań danej dyscypliny, w tym wypadku karate kyokushin. Wytrzymałość, siła, nieskazitelna technika oraz staż treningowy połączony z doświadczeniem zawodniczym niekoniecznie mogą dostarczać upragnionych wyników. Wówczas należy zastanowić się, jakiego elementu brakuje lub co powinno się zmienić. Kwestią, która odgrywa niezmiernie istotną rolę w procesie kształcenia sportowca , jest jego psychika.

Nawet amator może osiągnąć postawiony przez siebie cel, jeśli równie solidnie jak nad techniką i wytrzymałością popracuje nad własną głową.

          Psychologia  rozwija się od lat, jednak w porównaniu z innymi dziedzinami jest dość młodym, a zarazem świeżym elementem współczesnego sportu. Obserwując rozwój tej dyscypliny, można zauważyć początkowy trend koncentrujący się raczej na naturze psychospołecznego funkcjonowania człowieka jako sportowca, czyli na nauczaniu, motywacji czy stosunkach z innymi. Jednak wraz z rozwojem tej dyscypliny i przemianami zachodzącymi w środowisku sportowym, takich jak komercjalizacja, pnąca się nieustannie w górę popularność czy coraz większy nacisk na sukces, zaczęto wykorzystywać ową dziedzinę do zmaksymalizowania osiąganych przez zawodników wyników. Rola psychologa wśród świadomych swojego rozwoju sportowców zyskała niepodważalnie silną pozycję. Nie jest traktowana wyłącznie jako jeden szczebel składający się na schody prowadzące do zdobycia upragnionego złotego krążka. Jego zadaniem jest przede wszystkim optymalizacja i mobilizacja startowa. Wpisuje się w to między innymi ustalanie aktualnych jak i przyszłych celów związanych z osiągnięciami, ale także z własnym „ja”.

          Można skupić się na mistrzostwie treningowym, osobistym, startowym, finansowym czy publicznym. W związku z tym psychologowie sportu wprowadzają indywidualne programy dostosowane do potrzeb danej osoby. Jednak jaka jest istota mistrzostwa? Nie należy poprzestawać  tylko i wyłącznie na kwestiach związanych z walką, rywalizacją i miejscem w rankingu.  Należy koncentrować się na nieco rozwiniętej perspektywie człowieka, przykładając również wagę do mniej sportowej części życia. Mistrz jest zdolny, a przede wszystkim chętny do podejmowania nowych wyzwań i rozwoju. Charakteryzuje go zdolność do zdobywania wysokich, na miarę możliwości wyników i, co bardzo ważne, systematycznego powtarzania ich w czasie (Blecharz, 2007).

Mistrz jest zdolny, a przede wszystkim chętny do podejmowania nowych wyzwań
i rozwoju.

          Jak to mistrzostwo osiągnąć? Hmmm… pytanie niby banalne, ale odpowiedź niekoniecznie, bo – to zależy. Każdy zawiera w sobie elementy, kształtujące jego osobowość, temperament i inne różnice indywidualne, odziedziczone, bądź nabyte wraz z wiekiem poprzez kontakt z otaczającym środowiskiem. W sztukach walki, ale również w innych dyscyplinach, niezmiernie istotną rolę odgrywa optymalny stan pobudzenia, uwagi, adekwatny poziom pewności siebie oraz samoświadomość. Ta ostatnia jest szczególnie ważna dla trenujących sporty walki, w tym dla miłośników karate kyokushin, ze względu na kontaktowość danej dyscypliny. Świadomość siebie, czyli – wiem, że jestem tu i teraz – pozwala na zrozumienie odczuć płynących z ciała, kształtujących się emocji i zachowań, w przypadku karateków związanych z samokontrolą i budowaniem postawy pełnej szacunku względem przeciwnika.      

Świadomość siebie, czyli – wiem, że jestem tu i teraz – pozwala na zrozumienie odczuć płynących z ciała, kształtujących się emocji i zachowań

          Rozwijanie takiej umiejętności jak samoświadomość jest niezmiernie istotna ze względu na  trzy elementy: emocje, zachowanie oraz wiedzę czy informacje, które posiadamy. Szczególnie ta ostatnia odgrywa ważną rolę w kształtowaniu postawy naszego karateki. Jak każdy człowiek, karateka spogląda na świat w sposób subiektywny, więc wszelkie zapisane w głowie spostrzeżenia zostają zmienione przez doświadczenia, wiedzę czy przekonania. W praktyce psycholog sportu stosuje zazwyczaj technikę poznawczo-behawioralną, wchodząc we wzajemną relację ze sportowcami, między innymi za pomocą rozmowy oraz wywiadu. Pracuje z nimi nad redukcją stresu oraz zmienia ugruntowane przekonania i ogranicza zachowania, które przeszkadzają w prawidłowym rozwoju. Inne narzędzia, którymi dysponuje w procesie diagnozy, obejmują obserwacje czy kwestionariusze. Wykorzystując różnorodne techniki, łącząc je i dostosowując do potrzeb sportowca, psycholog  może znacznie wpływać na samopoczucie, wspomniane powyżej umiejętności psychologiczne, poczucie własnej skuteczności, umiejętność radzenia sobie z rozpraszającymi elementami. Finalnie wpływa on na wyniki. Poprzez dialog wewnętrzny (in. mowa wewnętrzna), pracę z wyobrażeniami (wizualizacje), budowanie własnego profilu umiejętności czy formułowanie celów, psycholog sportu może wpływać na rozwój umiejętności mentalnych zawodnika.


          Trzy, dwa, jeden… Yame! Shizen tai! Pierś do przodu, zmęczona, a zarazem pełna werwy mimika. Silny, głęboki oddech. Czekasz. Tak – to tu i teraz. Hantei! Co teraz? Aka czy shiro? Czerwony czy biały?

Autor: Anna Wiatrowska

One thought on “Kumite mózgów (cz. 1)

  1. To nie technika, to terapia poznawczo – behawioralna. Uczy się klienta rozpoznawania sytuacji – myśli i emocji, mówi się o zniekształceniach myślenia które występują u klienta i skąd to się wszystko bierze

    Polubienie

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

%d blogerów lubi to: